This post is also available in:
Internationale sancties — of « beperkende maatregelen » in het EU-jargon — zijn een centraal aandachtspunt geworden voor banken, ondernemingen en hun adviseurs. Bevriezing van tegoeden, uitsluiting uit het SWIFT-systeem, sectorale embargo’s, transactieverboden: hun juridische en operationele gevolgen zijn aanzienlijk. Deze pagina maakt de balans op en bundelt onze analyses over het onderwerp.
De verschillende sanctieregimes
Drie grote niveaus bestaan naast en over elkaar: de sancties van de Verenigde Naties, aangenomen door de Veiligheidsraad en uitgevoerd door de Staten; de beperkende maatregelen van de Europese Unie, aangenomen door de Raad van de EU als verordeningen die rechtstreeks toepasselijk zijn in België; en de Amerikaanse sancties, in het bijzonder die beheerd door de OFAC (Office of Foreign Assets Control), waarvan de extraterritoriale draagwijdte talrijke Europese spelers treft. Daaraan worden de nationale maatregelen en de rol van de Belgische autoriteiten toegevoegd — de Thesaurie van de FOD Financiën voor de bevriezing van tegoeden, en de CFI inzake witwassen.
De voornaamste soorten maatregelen
Sancties nemen uiteenlopende vormen aan: bevriezing van tegoeden en verbod om gelden ter beschikking te stellen van gelijste personen of entiteiten; sectorale verboden (energie, financiën, goederen voor tweeërlei gebruik); commerciële embargo’s; uitsluiting uit financiële berichtensystemen zoals SWIFT; en beperkingen op diensten en transacties.
De impact voor banken en ondernemingen
Voor financiële en economische actoren leggen sancties strikte complianceverplichtingen op: screening van tegenpartijen, blokkering of opschorting van betalingen, melding aan de autoriteiten, en beheer van het « de-risking »-risico. Een tekortkoming kan zware administratieve en strafrechtelijke sancties meebrengen; omgekeerd kan een overdreven voorzichtigheid de aansprakelijkheid van de bank tegenover haar cliënten in het gedrang brengen. Het evenwicht is delicaat en hoogtechnisch.
Een sanctie betwisten: het geschil over de lijsten
Op een sanctielijst geplaatst worden is geen onafwendbaarheid. De geviseerde personen en entiteiten kunnen hun plaatsing betwisten en hun schrapping (delisting) vragen, met name via een beroep tot nietigverklaring voor het Gerecht van de Europese Unie. Deze geschillen met hoge inzet betreffen de motivering en de feitelijke grondslag van de beslissingen van de Raad.
Onze praktijk inzake sanctierecht
Gilles Laguesse adviseert en staat banken, ondernemingen en particulieren bij die met beperkende maatregelen worden geconfronteerd, zowel inzake compliance (analyse van de toepasselijke regimes, beveiliging van verrichtingen) als in geschillen (betwisting van plaatsingen, bevriezing van tegoeden, betalingsgeschillen). Deze praktijk steunt op concrete ervaring met sanctiedossiers, met name ten aanzien van Rusland en Syrië.
