This post is also available in:
Noot: deze analyse dateert van eind februari 2022 en beschrijft de sanctiecontext van toen; zij blijft van algemeen belang wat het SWIFT-mechanisme betreft.
De context en de vennootschap SWIFT
Op 26 februari 2022 verklaarden de leiders van de Europese Commissie, Frankrijk, Duitsland, Italië, het Verenigd Koninkrijk, Canada en de Verenigde Staten zich ertoe te verbinden bepaalde Russische banken uit het SWIFT-berichtensysteem te verwijderen, om ze van het internationale financiële systeem af te snijden. Volgens Ursula von der Leyen was het doel het vermogen van Poetin om de invasie van Oekraïne te financieren te verzwakken.
De in 1973 opgerichte coöperatieve vennootschap naar Belgisch recht SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication) is een internationaal interbancair elektronisch communicatienetwerk dat berichten en standaarden, waaronder betalingsopdrachten, tussen financiële instellingen vervoert en automatiseert. SWIFT centraliseert de betalings- en overdrachtsopdrachten en de effectenoverdrachtsopdrachten tussen meer dan 11.000 financiële instellingen in meer dan 200 landen. De leden worden geïdentificeerd door hun BIC-code (identificatie van de bank, land, locatie).
Gevolgen van een uitsluiting van de Russische banken uit SWIFT
Door de Franse minister van Economie een financieel kernwapen genoemd, zou zo’n schorsing ongeveer 70% van de Russische banken beletten betalingsopdrachten met de westerse wereld uit te voeren. Nu hun wereldwijde financiële transacties zouden worden geblokkeerd, zou de maatregel een verwoestend effect hebben op de Russische in- en uitvoer. Iran werd in 2012 met een gelijkaardige uitsluiting geconfronteerd (Verordening (EU) 267/2012), met verdere schorsingen in 2019.
Maar Rusland beschikt al over zijn eigen systeem
De uitsluiting raakt niet de verrichtingen binnen Rusland zelf, dat reeds beschikt over zijn eigen systeem voor de validatie van betalingsopdrachten, het SPFS (System for Transfer of Financial Messages), opgericht in 2014 na Amerikaanse dreigementen naar aanleiding van de annexatie van de Krim. Ook China beschikt over een vergelijkbaar systeem, het CIPS. Hoewel de sanctie op korte termijn zware gevolgen zou moeten hebben voor de Russische economie (het Carnegie-centrum te Moskou raamde in 2014 een daling van 5% van het bbp), zal zij onvermijdelijk de onafhankelijkheid en de populariteit van alternatieve systemen zoals het SPFS, of de cryptomuntmarkt, versterken.
Wat is nodig om de Russische banken werkelijk uit SWIFT te sluiten?
SWIFT wordt bestuurd door een raad van 25 onafhankelijke bestuurders. Het toezicht wordt uitgeoefend door de G-10-centrale banken (België, Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Nederland, het VK, de VS, Zwitserland en Zweden) en de Europese Centrale Bank, waarbij de Nationale Bank van België een vooraanstaande rol speelt. Een meerderheid van de 25 bestuurders is vereist om de Russische banken uit te sluiten, en SWIFT, gevestigd in België, moet ook het Unierecht naleven.
Over de verschillende sancties tegen Rusland, zie ook ons artikel over de EU-sancties en de rol van de banken.
Dit artikel is een vertaling. Enkel de Franse versie is authentiek. Het wordt louter ter informatie verstrekt en vormt geen juridisch advies.
Geef een reactie