This post is also available in:
In een aan ons voorgelegd geval dagvaardde een vermogende cliënt een privébank aansprakelijk voor verliezen op financiële beleggingen die waren verricht in het kader van een overeenkomst van discretionair vermogensbeheer.
Het beginsel: de fout van de beheerder kan niet uit het behaalde resultaat worden afgeleid
Het hof van beroep herinnerde er eerst aan dat de verplichtingen van de beheerder inspanningsverbintenissen zijn, en dat het loutere verlies van de portefeuille niet volstaat om een fout te bewijzen. De fout moet immers worden beoordeeld op het ogenblik dat de betwiste handeling wordt gesteld; elementen afgeleid uit analyses na de feiten zijn dan ook niet ontvankelijk. Hoewel het beheer van een portefeuille in beginsel in zijn geheel wordt beoordeeld, moeten geïsoleerde verrichtingen toch voor kritiek vatbaar blijven.
Het profiel van de cliënt: de “geïnformeerde belegger” en de informatieplicht van de professioneel
Over het profiel van de cliënt oordeelde het hof dat zijn betrokkenheid bij de beslissingen van de beheerder, met name het rechtstreeks plaatsen van orders en, op zijn verzoek, een risicovol beheer van een deel van zijn portefeuille, hem tot een geïnformeerde belegger maken. De informatieplicht houdt op waar de schuldeiser van informatie er geen behoefte aan heeft, nu hij de inhoud van de verrichting en de eraan verbonden risico’s reeds kent.
Verschillende conclusies naargelang de verrichting
De betwiste verrichtingen moeten worden onderscheiden.
1. Niet door de beheerder vereffende bevek-aandelen. De cliënt verweet de bank aandelen van een bevek die in converteerbare obligaties in verschillende munten belegde, niet te hebben verkocht. Maar hij had de beheersovereenkomst opgezegd ten gunste van een overeenkomst van beleggingsadvies en had nadien geen verkoopopdracht gegeven. De aansprakelijkheid van de bank als beheerder kon voor het verlies niet in het gedrang komen.
2. Bevek-aandelen niet verkocht vóór een nadelige fiscale wet. De cliënt verweet de bank de aandelen niet te hebben verkocht vóór de inwerkingtreding van een nieuwe fiscale wet, wat een bijkomende belasting meebracht. Het hof achtte de bank aansprakelijk: zij had de wijziging van de fiscale regelgeving moeten anticiperen, en veroordeelde haar tot het bedrag van de bijkomende belasting.
3. Luxemburgse bevek, deels belegd in schuldtitels. Over een door de cliënt gevraagde tegenboeking, maar door de bank zonder zijn toestemming als een aan- en verkoop uitgevoerd, oordeelde het hof dat de bank haar informatieplicht had geschonden. Het ontbreken van een door de cliënt ondertekend verrichtingsborderel maakt de opdracht evenwel geenszins nietig.
4. CMS-obligaties (eeuwigdurend, variabele rente). Een gerechtsdeskundige oordeelde dat, ondanks de schijnbaar complexe kenmerken, het kredietrisico tussen dat van een aandeel en een gewone obligatie lag. De aansprakelijkheid van de bank als beheerder komt op dit punt niet in het gedrang.
De diversificatieplicht
De cliënt voerde ook een schending van de diversificatieplicht aan, op grond van een theoretische portefeuille en een benchmark. Het hof herinnerde eraan dat het verschil tussen een modelportefeuille en een reële portefeuille geen beheersfout is, en dat het toekennen van een bindende waarde aan een modelportefeuille het geïndividualiseerde beheer tot passief beheer zou herleiden en de beheersovereenkomst van haar essentie zou ontdoen.
Ten slotte blijft een beheersovereenkomst geldig zolang zij niet is opgezegd, zelfs indien de cliënt schriftelijk vraagt vooraf van de verrichtingen te worden verwittigd. In dat geval zal de cliënt de verrichtingen na een bepaalde termijn moeilijker kunnen betwisten, gelet op het adagium in het beursrecht, vaak opgenomen in de algemene voorwaarden van de beheerder, dat het niet tijdig betwisten van verrichtingen de aanvaarding ervan doet vermoeden.
Dit artikel is een vertaling. Enkel de Franse versie is authentiek. Het wordt louter ter informatie verstrekt en vormt geen juridisch advies.
