Bankgaranties op eerste verzoek: de verplichtingen van de bank

This post is also available in:

Wat is een garantie (op eerste verzoek)?

Een bankgarantie is een driepartijenmechanisme waarbij een bank zich tegenover een begunstigde verbindt hem een bepaald bedrag te betalen, in de gevallen en volgens de modaliteiten bepaald in een garantiebrief. Wanneer de garantie een garantie op eerste verzoek is, volstaat het dat de begunstigde zich tot de bank wendt overeenkomstig de garantiebrief om betaling te verkrijgen, zonder dat de bank in beginsel de onderliggende gegrondheid van het beroep moet onderzoeken. Zo kan de bank zich bijvoorbeeld ertoe verbinden de verhuurder het bedrag van een huurwaarborg op eenvoudig verzoek te betalen, waarbij het aan de huurder toekomt dat beroep nadien te betwisten. In het handelsrecht en het internationaal bankrecht zijn garanties op eerste verzoek gebruikelijk: zij stellen een schuldeiser gerust over de uitvoering van een prestatie door een schuldenaar, of die prestatie nu een betaling betreft dan wel handelingen (werken, levering van een goed, enzovoort).

Hoe wordt een garantie op eerste verzoek in het bankrecht geanalyseerd?

Een bankgarantie op eerste verzoek is een letterlijke, autonome en onafhankelijke verbintenis van de bank tegenover de partijen, de opdrachtgever en de begunstigde. Het is noodzakelijk dat de begunstigde die de vrijgave van de garantie nastreeft, de tekst ervan letterlijk naleeft, te beginnen met de gestipuleerde voorwaarden van het beroep; zo niet zal de bank de fondsen niet vrijgeven. A contrario, indien de in de garantiebrief opgenomen voorwaarden strikt worden nageleefd, is de bank verplicht de fondsen vrij te geven, onafhankelijk van de hoofdovereenkomst tussen opdrachtgever en begunstigde, behoudens een kennelijk abusief beroep (een subjectief begrip dat aan de beoordeling van de rechter wordt overgelaten). Zodra de bank uitvoert, wentelt zij de verrichting af op de opdrachtgever door diens rekening te debiteren of de zekerheden uit te voeren waarover zij tegenover hem beschikt. De strikte toepassing van die beginselen behoort tot de noodzakelijke rechtszekerheid in deze materie: de bank verbindt zich haast blindelings en staat buiten de onderliggende overeenkomst, terwijl de opdrachtgever niet wil dat zijn bankier zich aan een subjectieve interpretatie van de opdracht bezondigt.

Een geval uit de rechtspraak te Brussel

De meeste geschillen over een beroep op een garantie op eerste verzoek beginnen in kort geding, gelet op de hoogdringendheid en de meestal imminente verplichting van de bank om haar verbintenis uit te voeren. De gerechtelijke procedure ingesteld vóór de vrijgave van de garantie door de bank laat soms toe de betaling die uit een regelmatig beroep zou voortvloeien, te schorsen.

Een zaak beslecht door het hof van beroep te Brussel betrof een huurwaarborg opgezet als een bankgarantie op eerste verzoek (niet te verwarren met de klassieke huurwaarborg van een huurovereenkomst voor de hoofdverblijfplaats). De garantiebrief voorzag in het automatische verval ervan bij vervroegde beëindiging van de onderliggende huurovereenkomst; de garantie moest dan uiterlijk één maand na het vonnis dat de huur beëindigt, of na het akkoord waarbij huurder en verhuurder de beëindiging overeenkomen, worden ingeroepen. In casu was zo’n akkoord tot vervroegde beëindiging tussen de partijen gesloten, waarbij zij hadden gepreciseerd dat de verhuurder zich zou onthouden van een beroep op de garantie zolang de intussen ex-huurder een overeengekomen betalingsplan voor de huurachterstallen naleefde. De bank stond buiten dat akkoord. Het betalingsplan werd niet nageleefd en de begunstigde deed een beroep op de garantie. Voor de bank was het beroep evenwel laattijdig, nu het meer dan een maand na de tussen de betrokken partijen overeengekomen beëindiging plaatsvond. De bank meende slechts gebonden te zijn door de strikte tekst van de garantiebrief, zonder rekening te houden met de akkoorden tussen opdrachtgever en begunstigde. Het hof van beroep bevestigde het standpunt van de bank.

Dit artikel is een vertaling. Enkel de Franse versie is authentiek. Het wordt louter ter informatie verstrekt en vormt geen juridisch advies.